Ό,τι πιο όμορφο

ΓΡΑΦΕΙ: Η ΓΑΛΑΤΕΙΑ ΚΟΝΔΗ.

Κάθε  χρονιά αναρωτιέμαι αν άραγε όλες  οι ευχές που συνηθίζουμε να λέμε ο ένας στον άλλον τις  μέρες αυτές που διανύουμε έχουν ποτέ ανταπόκριση κάπου ψηλά στον ουρανό και αν πραγματικά θα μπορούσε να υπάρξει μια «Καλή Χρονιά» έτσι όπως την εννοούν τα χαμόγελα και τα ενθουσιώδη μάτια των ανθρώπων που συναντάμε. Το 2015 αποτέλεσε μια χρονιά που δυστυχώς μας οδήγησε από το κακό στο χειρότερο και μας έκανε να αντιληφθούμε – επιτέλους –  πως οι «δύσκολες χρονιές» δεν είναι κατάρα η οποία βασανίζει μόνο το σπίτι και τη χώρα μας, αλλά και  πολλούς από τους υπόλοιπους συνανθρώπους μας σε αυτήν τη γη.  Είναι, λοιπόν, μια σπουδαία ανακούφιση και μια βαθύτατη πηγή ελπίδας το να διαβάζει κανείς ένα βιβλίο σαν το Just Kids  (ελληνικός, ατυχής τίτλος Πάτι και Ρόμπερτ) της Patti Smith. Και καθότι η συγγραφέας και «ιέρεια του ροκ» έχει τα γενέθλιά της στις 30 Δεκεμβρίου, θα μιμηθώ τη δική της συνήθεια και θα γράψω κάτι μικρό αφιερωμένο στην ίδια και το έργο της.

Το Just Kids, με τα απλούστερα λόγια, είναι η ιστορία της Patti Smith από μικρό κορίτσι μέχρι που έγινε η καλλιτέχνης που όλοι αναγνωρίζουμε γραμμένη από την ίδια, η οποία όμως από πολύ νωρίς συμβαδίζει με την ιστορία της σχέσης της, ερωτική και ύστερα φιλική, με τον αμερικανό φωτογράφο Robert Mapplethorpe. Σε μια ανάγνωση με την καρδιά και τις αισθήσεις ανοιχτές το Just Kids μετουσιώνεται σε κάτι μεγαλύτερο που ξεφεύγει από την ίδια τη δημιουργό του και αποκτάει μια δύναμη που το εκτοξεύει από τη «βιογραφική του φύση».

Η Patti Smith στα είκοσί της αφήνει το πατρικό της σπίτι στο New Jersey και μπαίνει στο λεωφορείο για τη Νέα Υόρκη με λιγοστά πράγματα στη βαλίτσα της, χωρίς σχεδόν καθόλου χρήματα, έχοντας ένα και μοναδικό όραμα να την οδηγεί σα φωτεινό αστέρι: ονειρεύεται να γνωρίσει και να ερωτευτεί έναν καλλιτέχνη με τον οποίο θα ζει και θα δουλεύει ψάχνοντας να βρει την ελευθερία της μέσα από τη δική της έκφραση. «Η επιτακτική ανάγκη να εκφραστώ ήταν πιο δυνατή από όλες τις επιθυμίες μου» έλεγε από μικρή. Ήταν αυτή η ανάγκη που την έφερε κοντά στον Robert, το χωρίς υπερβολές «άλλο της μισό». Η ανάγκη για έκφραση τη βοήθησε να αγνοήσει την πείνα της όταν στην κουζίνα για μέρες υπήρχε μόνο λαχανόσουπα. Και αυτή, πάλι, η ανάγκη της έσπρωξε το χέρι για να αρπάξει μερικά πινέλα για τις ζωγραφιές της μέσα σε ένα σκηνικό «καλλιτεχνικού ρομαντισμού». ‘Έτσι, η νεαρή Patti γίνεται άθελά της σύμβολο της ενστικτώδους ελευθερίας που όλοι ποθούμε, αλλά καταπιέζουμε με τις χαοτικές ζωές μας. Σε μια εποχή σαν τη δική μας όπου μετράμε τα πάντα με γνώμονα το πόσο κοστίζουν και πόσα χρήματα πρέπει να ξοδέψουμε για να τα αποκτήσουμε, που βασίζουμε την ευτυχία μας πάνω σε υλικά και νιώθουμε σιγά-σιγά όλο και πιο δυστυχισμένοι αφού δε διαθέτουμε πλέον τα μέσα για να τα κάνουμε δικά μας, η Patti έρχεται να αποδείξει, δίχως ίχνος αλαζονείας, πως καλώς ή κακώς και όσο «κλισεδιάρικο» κι αν ακούγεται το να ακολουθείς τα όνειρά σου και να αναζητάς την προσωπική σου ελευθερία μέσα από αυτά είναι ό,τι πιο σημαντικό, ό,τι πιο όμορφο και ό,τι πιο δημιουργικό θα μπορούσες να κάνεις.

Επίσης αξιοσημείωτη είναι και η στάση της Patti απέναντι στους καλλιτέχνες. Χωρίς να τους τοποθετεί σε κάποιο βάθρο όπου κανένας άλλος «κοινός θνητός» δε μπορεί να τους φτάσει, αλλά θαυμάζοντάς τους και έχοντας την πεποίθηση από πολύ μικρή πως ένα κάλεσμα πολύ ξεχωριστό τους καλεί στην πάλη της ζωής (όταν ήταν παιδί, μάλιστα, αγωνιούσε για το αν «άκουγε» πραγματικά αυτό το κάλεσμα ή αν ήταν ψευδαίσθησή της λόγω της μεγάλης της επιθυμίας να τους μοιάσει) η Patti δείχνει πως ναι, οι καλλιτέχνες είναι άνθρωποι όπως όλοι, κι όμως έχουν κάτι το παραπάνω και κάτι το διαφορετικό. Εκτός από τις περιγραφές και απόψεις της που αναπτύσσει μέσα στο βιβλίο, το ίδιο το έργο δίνει τον ορισμό του καλλιτέχνη και φανερώνει πως κανένας τους δε θα ζήσει ποτέ εντελώς ευτυχισμένος αφού πάντα η τέχνη τους από μέσα θα τους τρώει, ενώ τον κόσμο θα τον βλέπουνε πάντοτε λίγο αναποδογυρισμένο και παράξενο, σαν όταν κάποιος να γέρνει το κεφάλι του μια δεξιά και μια αριστερά.

Όσον αφορά όμως «τη φύση της τέχνης», μέσα από την ιστορία της Patti διαφαίνεται και άλλη μια μαγική ιδιότητα αυτού του «φαινομένου». Η Patti στη διαδρομή της δε φοβάται να εμπνευστεί, να δανειστεί ιδέες, να αποκτήσει τα είδωλά της και να τα αγαπήσει σα να έχει περάσει μια ολόκληρη ζωή δίπλα τους. Το μικρό κορίτσι που αγωνιά να εκφραστεί και που με το χρόνο ωριμάζει μέσα στο κουκούλι του γίνεται φορέας μιας παράδοσης έκφρασης και μιας ιστορίας προσώπων που τελικά κατάφεραν να εγκλωβίσουν όλη τους την αγωνία μέσα στα έργα τους και να τη μοιραστούν, να τη στείλουν μακριά. Ο καλλιτέχνης ξεκινάει δίχως να γνωρίζει τίποτα και όταν αργότερα μαθαίνει, στην πραγματικότητα μαθαίνει πολύ παραπάνω από όσα νομίζει μέσω των προηγούμενων γενεών που έχουν βασανιστεί, έχουν κατρακυλήσει και εντέλει έχουν δημιουργήσει. Η Patti στήνει την καταπληκτική της ελεγεία πάνω στον τύμβο όλων εκείνων που προηγήθηκαν για να γίνει και αυτή με τη σειρά της μέρος της ατέλειωτης παράδοσης που θα γεννήσει τους καινούργιους καλλιτέχνες. Το Just Kids αναδεικνύει αυτήν την συνεχή ροή ανάμεσα στο παλιό και στο καινούργιο, το δάσκαλο και το μαθητή, την τέχνη που προϋπάρχει και εμπνέει και την τέχνη που δημιουργείται στο τώρα και επαναστατεί, ενώ παράλληλα τονίζει πως το «καλό πράγμα» όχι μόνο αργεί να έρθει, αλλά χρειάζεται και τρομερή προσπάθεια και κόπο για να υπάρξει.

Το Just Kids συνολικά είναι ένα «εγχειρίδιο επιβίωσης» για όσους δε φοβούνται. Άμεσο, χωρίς να εξιδανικεύει πράγματα, πρόσωπα και καταστάσεις, αλλά παρ’όλα αυτά τυλίγοντάς τα με μια αίγλη αρκετή για να τα κάνει να φαίνονται μυθικά και συγχρόνως, απρόβλεπτα προσβάσιμα. Ένα χαρούμενο και αθώο τραγούδι για τη ζωή, τις επιλογές που κάνουμε, την ελευθερία της ψυχής και φυσικά, μέσα σε όλα αυτά, τον έρωτα. Ακόμη παραπάνω, για όσους είναι νέοι, έχουν τη ζωή να λάμπει μπροστά τους και μπορούν να δουν τη λάμψη αυτή να αντανακλά στα όνειρά τους, και είναι απαλλαγμένοι από την άπληστη επιθυμία της αποκατάστασης, το Just Kids είναι ένα Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας. «Κανένας δε με περίμενε. Κι όμως, τα πάντα με περίμεναν.» Το θέμα είναι μόνο να έχεις πίστη, στον εαυτό σου και στην ελευθερία που ψάχνεις να βρεις.

smith_pati_kai_robert1

just-kids-1

Εικόνες:

http://www.iefimerida.gr/sites/default/files/smith_pati_kai_robert1-500×722.jpg

http://www.amazon.com/Just-Kids-Patti-Smith/dp/0060936223

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*