Τί είναι εκπαίδευση τελικά;

ΓΡΑΦΕΙ: Η ΕΛΕΝΗ ΓΑΝΩΤΗ.
«Εκεί που ανοίγει ένα σχολείο κλείνει μια φυλακή», είπε ο αγαπημένος μας και ρομαντικός Βίκτωρ Ουγκώ πριν από έναν αιώνα και περισσότερο. Και να, που φτάνουμε στη σημερινή και σκληρή ελληνική πραγματικότητα με εκατοντάδες σχολεία και παράλληλα δεκάδες φυλακές. Έτσι προκύπτει το ερώτημα που δεν είναι άλλο από το τι κάνουμε λάθος και η εκπαίδευσή μας δεν κλείνει στην πραγματικότητα τις φυλακές. Μήπως έχουμε ξεχάσει τί σημαίνει ουσιαστικά η λέξη εκπαίδευση; Έχοντας όλα αυτά υπ’ όψιν, πρόκειται να κάνω μία προσπάθεια επαναπροσδιορισμού του τί σημαίνει ευρύτερα εκπαίδευση, του τί οφείλει να περικλείει ως έννοια, του ρόλου του διδάσκοντα και άλλα.
Αρχικά λοιπόν, τίθεται το αιώνιο ερώτημα του τι οφείλουμε να εντάξουμε ως κοινωνία στην έννοια της εκπαίδευσης. Κατ’ εμέ, η εκπαίδευση είναι η ουσιαστική μάθηση η οποία επικεντρώνεται στο υποκείμενο, δηλαδή είναι ανθρωποκεντρική, και στοχεύει στην υιοθέτηση της εκάστοτε φιλοσοφίας, στην κατανόηση του κόσμου, και στην ανάπτυξη ικανοτήτων απαραίτητων για την επιβίωση του ατόμου μετά την αποφοίτησή του από το σχολείο.
Έτσι, η τυπική εκπαίδευση στις ημέρες μας οφείλει να εστιάζει στο υποκείμενο και άρα να καλλιεργεί την κριτική σκέψη και τον κοινωνικό προβληματισμό, δηλαδή να βοηθά τους μαθητές να αξιοποιούν τη γνώση τους κατάλληλα, ώστε να σχηματίζουν γνώμη. Με αυτήν την τακτική όχι μόνο ο ίδιος ο μαθητής αλλά και ολόκληρη η κοινωνία ευημερεί αφού κτίζει το οικοδόμημά της σε υγιή θεμέλια, δηλαδή σε ανθρώπους σκεπτόμενους. Επίσης το σχολείο καλείται να διαμορφώνει χαρακτήρες και να αφυπνίζει συνειδήσεις παρέχοντας ερεθίσματα και γνώσεις με στόχο τη διαρκή εξέλιξη της κοινωνίας ,την ομαλότερη λειτουργία της, την παραγωγή πολιτισμού όπως και την μελλοντική ολοκλήρωση και αυτοπραγμάτωση του ατόμου, σε όποιο επίπεδο είναι αυτές εφικτές.
Επιπλέον, η τυπική εκπαίδευση καλείται να λειτουργεί και πρακτικά, ετοιμάζοντας τον μαθητή κατάλληλα ώστε να αποφοιτήσει. Αυτό επιτυγχάνεται δίνοντάς του τα γνωστικά και τα κοινωνικά εφόδια ώστε να συνδεθεί ομαλά με την υπόλοιπη κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτής της ιδέας το σχολείο οφείλει να παρέχει σφαιρική κατατόπιση σε πολλά γνωστικά πεδία χωρίς πληθώρα πληροφοριών, η οποία τελικά δεν δίνει στο άτομο ουσιαστική γνώση και το καθιστά άβουλο.
Αξιοσημείωτος είναι επίσης ο καταλυτικής σημασίας ρόλος του διδάσκοντα στο θέμα της εκπαίδευσης. Πολύ συχνά παρατηρείται το φαινόμενο της διαμάχης μεταξύ καθηγητών και μαθητών η οποία εμποδίζει τις λειτουργίες του σχολείου που προαναφέραμε. Ας αναλογιστούμε όμως ποιά είναι τα αίτιά της. Όσον αφορά τους διδάσκοντες, συνήθως έχουν ελλείψεις στην πανεπιστημιακή τους μόρφωση, χωρίς γνώση της μαθητικής ψυχολογίας και συχνά χωρίς αγάπη για το αντικείμενο. Από την άλλη μεριά, οι μαθητές αισθάνονται καταπιεσμένοι από το καθεστώς των σχολείων με αποτέλεσμα να είναι αρνητικά προκατειλημμένοι απέναντί τους, χωρίς την προσδοκία να κερδίσουν κάτι από αυτούς.
image01Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας που εμποδίζει τη σωστή λειτουργία του σχολείου είναι το απαρχαιωμένο και πλέον «σαπισμένο» σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση που ξαναεμφανίζεται στα ελληνικά πράγματα με νέα μορφή. Με μία υποβαθμισμένη σε όλους τους τομείς της τριτοβάθμια εκπαίδευση που δεν εγγυάται την επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων και με ένα σύστημα εισαγωγής που στοχεύει καθαρά στην προετοιμασία για την επιτυχία στις εξετάσεις, η οποία προϋποθέτει εκμηδένιση της κριτικής σκέψης και «παπαγαλία», η γνώση υποβαθμίζεται και αντικαθίσταται από πληθώρα πληροφοριών.
Έχοντας όλα αυτά υπ’ όψιν κατανοεί κανείς την έντονη αναγκαιότητα για μία άτυπη παιδεία η οποία δεν προέρχεται τόσο από το σχολείο αλλά από φορείς όπως το οικογενειακό περιβάλλον, τη θρησκεία και φυσικά την ευρύτερη κοινωνία. Έτσι, η ανασυγκρότηση ενός συστήματος αξιών το οποίο θα μεταδίδεται στα νέα μέλη της κοινωνίας φαντάζει πιο αναγκαίο από ποτέ.
Εν κατακλείδι, θα ήθελα να υπογραμμίσω τη διαστρέβλωση που έχει υποστεί η έννοια της εκπαίδευσης, η οποία δε θα έπρεπε να στοχεύει στην εισαγωγή στα πανεπιστήμια, αλλά στην ουσιαστική γνώση η οποία απέχει κατά πολύ από την απομνημόνευση πληθώρας πληροφοριών που επιβάλλει το καινούριο σύστημα. Επίσης, οφείλω να τονίσω την αναγκαιότητα για σωστά εκπαιδευμένους και υπεύθυνους καθηγητές όπως και για μια ευρύτερη εκπαίδευση η οποία θα πηγάζει από την επαναφορά ολόκληρης της κοινωνίας μας σε αξίες που έχουν πια ξεχαστεί.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*